ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਬਣਾਇਆ, ਇੱਕ ਦੁਪਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖ ਲਿਆ, ਤੇ ਚਾਰ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾ ਦਿੱਤਾ। ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਦੋ ਵਾਰ ਬਦਲ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਕੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਕਿਸੇ ਐਸੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਕਦੇ ਮਿਲੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਚਾਰ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਉਸ ਨੂੰ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗੀ ਤੇ ਪੂਰਾ ਹਫ਼ਤਾ ਉਹ ਉਲਝੀ ਰਹੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਨਿਕਲਿਆ: ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਰ ਕੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲਾ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ, ਅਣਗੌਲੇ ਰਹਿ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਜਿਵੇਂ ਕਾਰੀਗਰ ਦਾ ਕੰਮ ਓਦੋਂ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਮਾਰਤ ਬਿਨਾਂ ਪਾੜਛੇ ਦੇ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੂਜੇ ਨਤੀਜੇ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਡਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਐਸੀ ਚੀਜ਼ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਜੜਿਆ ਹੋਵੇ ਪਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਚਲਾ ਹੀ ਨਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਲੇਖ ਪਹਿਲੇ ਨਤੀਜੇ ਲਈ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਰਾਸਤ ਬਾਰੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਲਗਭਗ ਹਰ ਸਲਾਹ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਦੂਜੇ ਨਤੀਜੇ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਚੱਲੇਗਾ?
ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਹਟਾਓ ਤੇ ਵੇਖੋ ਕਿ ਕੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਚਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਜਵਾਬ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਫ਼ੋਨ ਉੱਤੇ ਮਿਲ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਨੌਕਰੀ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਤੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਪਰਖ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਰਕੇ ਵੇਖੋ। ਇਸ ਸਾਲ ਦਾ ਓਹ ਕੰਮ ਚੁਣੋ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਣ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਤਿੰਨ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ। ਕੀ ਕੋਈ ਕਾਬਲ ਓਪਰਾ ਬੰਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਤੋਂ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੁਸੀਂ ਸਹਿਜ-ਸੁਭਾਅ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਕੀ ਉਹ ਕਿਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ? ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮਹੀਨਾ ਭਰ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਕੀ ਰੁਕ ਜਾਵੇਗਾ, ਕੀ ਵਿਗੜ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਕੀ ਓਵੇਂ ਦਾ ਓਵੇਂ ਚੱਲਦਾ ਰਹੇਗਾ?
ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੇਚੈਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਚੀਜ਼ ਬਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ। ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਿਊਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਵਜ੍ਹਾ ਕਿ ਇਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਖੱਪਾ ਇਸ ਲੇਖ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਫ਼ਾ ਲਿਖਣ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਸਿਹਰਾ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
ਓਨਾ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਜਿੰਨਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਿਸਾਬ ਸਮਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂ। ਜਿਸ ਸਿਹਰੇ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਖੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇ, ਉਹ ਰੱਖ-ਰਖਾਵ ਹੈ, ਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਵ ਓਹ ਖ਼ਰਚ ਹੈ ਜੋ ਸਦਾ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜਿਸ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਂ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ: ਨਾਂ ਬਦਲਣ ਤੋਂ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਵੱਖਰਾ ਰੂਪ ਬਣਾ ਲੈਣ ਤੋਂ, ਉਸ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਜੋ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਖੀ ਹਰ ਸਾਲ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦੀ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਓਹ ਚੀਜ਼ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਧਿਆਨ ਓਸੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਅਗਲੀ ਚੀਜ਼ ਬਣਾਉਣੀ ਸੀ। ਜਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਂ ਬਿਨਾਂ ਚੱਲਣ ਲਈ ਬਣੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਪਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਕਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੁਧਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਐਸੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਧਰਨਾ, ਤੇ ਸੌਂਪਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
Kimberly Wade-Benzoni ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਖੋਜ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਰ Current Opinion in Psychology ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ, ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅਸਲੀ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤਕੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਲੋਕ ਅੱਜ ਦੇ ਸਾਧਨ ਐਸੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਸੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਟਿਕੀ ਰਹੇਗੀ। ਲਾਲਸਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੰਦੇ ਲਈ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਿਰਸੁਆਰਥਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿੱਤ ਵਾਂਗ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਕੋਰ ਗਿਣਨ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਟਿਕਾਊ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚਲਾ ਸਕੇ?
ਇੱਕ ਸਫ਼ਾ, ਓਸੇ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਬੰਦਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ, ਤੇ ਓਹ ਤਿੰਨ ਫ਼ੈਸਲੇ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਸਹਿਜ-ਸੁਭਾਅ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਨਿਯਮਾਂ ਵਜੋਂ ਲਿਖੇ ਹੋਏ। ਸਹਿਜ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ ਤੇ ਓਹੀ ਇਕੱਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਮਾਇਨੇ ਹਨ।
ਕਦਮ ਗਿਣਾਉਣੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੌਥਾ ਕਦਮ ਤੀਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਗੜੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਨਿਯਮ ਤੋੜਦੇ ਹੋ ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ। ਓਹ ਲਿਖੋ। ਓਹੀ ਓਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦਾ, ਤੇ ਓਸ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮਾੜੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਕੰਮ ਚਲਾ ਲਵੇ।
ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਫ਼ਾਇਦਾ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। Memory and Cognition ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਉਣਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਯਾਦ ਰਿਹਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੱਲ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਰਤੀਬ ਦਿੱਤੀ। ਆਪਣੇ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਲਿਖਣਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਓਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਵੀਹ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਓਹ ਦੋ ਥਾਵਾਂ ਲੱਭ ਜਾਣਗੀਆਂ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਬਸ ਕੰਮ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸੀ, ਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਫ਼ਾ ਲਿਖਣ ਲਾਇਕ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪੜ੍ਹੇ ਹੀ ਨਾ।
ਮੈਂ ਇਹ ਕਿਸ ਨੂੰ ਸੌਂਪਾਂ?
ਓਸ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਕਹੇ ਔਖੇ ਹਿੱਸੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਓਸ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਲਵੋ ਜਿੱਥੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਿਮਾਇਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੌਂਪਣਾ ਤੋਹਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਹ ਓਸ ਬੰਦੇ ਦੇ ਸਿਰ ਪਿਆ ਵਾਧੂ ਬੋਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਇਹ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਵਿਹਾਰਕ ਅੱਧ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਸੌਂਪਣ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਦਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਲਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਹੈ ਤਬਾਦਲਾ: ਓਹ ਸਫ਼ਾ, ਦੋ ਵਾਰ ਰਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਵੇਖਣਾ। ਦੂਜਾ ਜਨਤਕ ਕਦਮ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਕਿ ਹੁਣ ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਓਸ ਬੰਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਗਲਾ ਮੌਕਾ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯੋਜਨਾ ਵਾਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ "ਹੁਣ ਇਹ Priya ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ" ਉਸ ਲਈ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਖ਼ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਸ਼ਬਦ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਦੂਜਾ ਕਦਮ ਓਦੋਂ ਵੀ ਚੁੱਕੋ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੁਖਾਲਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਓਦੋਂ ਜਦੋਂ ਚੀਜ਼ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ। ਓਸ ਵੇਲੇ ਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਮਯਾਬ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਿਮਾਹੀ ਜੁੜੇ ਰਹੀਏ। ਓਹੀ ਤਿਮਾਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਿਕਾਊ ਚੀਜ਼ ਮੁੜ ਤੁਹਾਡੀ ਨਿੱਜੀ ਨੌਕਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਂ ਲਵੋ, ਫਿਰ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟ ਜਾਓ, ਤੇ ਅਗਲੇ ਸੁਧਾਰ ਤੁਹਾਡੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਣ ਦਿਓ।
ਜੇ ਸੌਂਪਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬਦਲਣਯੋਗ ਬਣ ਗਿਆ ਤਾਂ?
ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਨੌਕਰੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਯੋਗ ਹੋਣਾ ਹੀ ਅਗਲੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਜਿਸ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਹਿਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ, ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਫਸੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੀਮਤ ਓਹਨਾਂ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦੇ ਸੱਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
Adam Grant, Harvard Business Review ਵਿੱਚ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਿਆਂ, ਇੱਕ ਐਸਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ: ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬਲ ਬਣਾਉਣ ਉੱਤੇ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅਸਾਧਾਰਨ ਸਦਭਾਵਨਾ ਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਦਿਸਦੀ ਦੇਰ ਨਾਲ ਹੈ, ਛੇਤੀ ਨਹੀਂ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਕੋਰਬੋਰਡ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਖ਼ੀਰ ਕਮਰਾ ਓਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਹਰ ਕੰਮ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਕੋਈ ਐਸਾ ਨਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਮਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਲਾਲਸਾ ਭਰੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
ਓਹ ਰੂਪ ਜੋ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ
ਪਰਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕੰਮ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੌਂਪਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਕਿ ਵੇਲਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਕਿ ਓਹ ਸਫ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਓਹ ਬੰਦਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤੇ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਪਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਤਿੰਨੇ ਸੱਚ ਹਨ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਤੇ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਉਸ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਜਿਊਂਦੀਆਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਸਿਹਰੇ ਦੀ ਚਾਹ ਘੱਟ ਰੱਖੋ। ਜਦੋਂ ਸਿਹਰਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲਵੋ, ਆਪਣੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ, ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਕਹੋ। ਫ਼ਰਕ ਓਸ ਸਿਹਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤੇ ਓਸ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰੀਗਰ ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀਆਂ ਛੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਓਸ ਬੰਦੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦੋ ਐਸੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲਾ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਸੱਤਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਧਿਆਨ ਵੀ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਓਹ ਕੰਮ ਚੁਣੋ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਣ ਹੈ। ਇਸੇ ਹਫ਼ਤੇ ਓਹ ਸਫ਼ਾ ਲਿਖੋ। ਫਿਰ ਓਸ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਲੱਭੋ ਜੋ ਔਖੇ ਹਿੱਸੇ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਲਵੋ।
ਸਰੋਤ
- Current Opinion in Psychology, Legacy motivations and the psychology of intergenerational decisions
- Memory and Cognition, Expecting to teach enhances learning and organization of knowledge in free recall of text passages
- Harvard Business Review, In the Company of Givers and Takers