ਤਣਾਅ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕੀ

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉੱਚੀ ਬੋਲ ਕੇ ਵੇਖੋ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਕੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਪਈ ਗੰਢ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇਨਬਾਕਸ, ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਬਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਹੈ ਤੇ ਵਕਤ ਥੋੜ੍ਹਾ। ਅਸੀਂ "ਤਣਾਅ" ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਉਸ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਉਸ ਹੁੰਗਾਰੇ ਨੂੰ ਵੀ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ, ਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਏਨਾ ਤਿਲਕਵਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।

ਸੋ ਆਓ ਸਿੱਧਾ ਇਸ ਵੱਲ ਵੇਖੀਏ।

ਤਣਾਅ ਕਿਸੇ ਮੰਗ ਜਾਂ ਖ਼ਤਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਹੈ। ਬੱਸ ਏਨੀ ਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ਼ ਅਹਿਮ ਜਾਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗੇਅਰ ਬਦਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਖ਼ਰਾਬੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕੰਮ ਦੇ ਸਿਸਟਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਦਿਨ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਨਾ ਚੱਲੇ।

ਇਹ ਬਚਾਅ ਦਾ ਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ

ਸੋਚੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਕਿਸੇ ਵਡੇਰੇ ਨੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਟਾਹਣੀ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ। ਪਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਲੜਨ ਜਾਂ ਭੱਜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਦਿਲ ਤੇਜ਼। ਸਾਹ ਤੇਜ਼। ਪੱਠੇ ਤਿਆਰ। ਇੰਦਰੀਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ। ਇਹੀ ਤਿਆਰੀ ਤਣਾਅ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਏਨਾ ਚਿਰ ਬਚੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕੇ।

ਇਹ ਲੜੀ ਤੇਜ਼ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੀ ਵੀ। ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਬਦਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ, ਐਮਿਗਡਾਲਾ, ਅਲਾਰਮ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਾਈਪੋਥੈਲਮਸ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ Harvard ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਮਾਂਡ ਸੈਂਟਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਹਾਈਪੋਥੈਲਮਸ ਐਕਸਲੇਟਰ ਦਬਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਉਹ ਸਿੰਪੈਥੈਟਿਕ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਚਾਲੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਐਡਰੀਨਲ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਐਡਰੀਨਲਿਨ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਪੀਨੈਫ਼੍ਰੀਨ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਭਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਹੋਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪੰਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖ਼ੂਨ ਵੱਡੇ ਪੱਠਿਆਂ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾਲੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਊਰਜਾ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਹਿੱਲਣ ਲਈ ਬਾਲਣ ਮਿਲੇ।

ਜੇ ਖ਼ਤਰਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਦੂਜੀ, ਹੌਲੀ ਲਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਿਮਾਗ਼ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਛੱਡਦਾ ਹੈ ਜੋ ਐਡਰੀਨਲ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਕੌਰਟੀਸੋਲ ਉੱਤੇ ਜਾ ਮੁੱਕਦੀ ਹੈ। ਕੌਰਟੀਸੋਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਰਿਆ ਤੇ ਚੌਕਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਓਸੇ ਤਣੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹ ਹਾਰਮੋਨ ਹੈ ਜੋ ਦੌੜ ਦੇ ਮੈਰਾਥਨ ਬਣ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਲਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ: ਇਹ ਸਭ ਬੰਦ ਵੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਖ਼ਤਰਾ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸ਼ਾਖਾ, ਪੈਰਾਸਿੰਪੈਥੈਟਿਕ, ਬ੍ਰੇਕ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੌਰਟੀਸੋਲ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਹੌਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਆਮ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਰਾਮ ਕਰਨਾ, ਪਚਾਉਣਾ ਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨੀ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਤਣਾਅ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਠਦੀ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਪਸ ਢਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਏਨਾ ਕੰਮ ਦਾ ਸਿਸਟਮ ਏਨਾ ਬੁਰਾ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ

ਮੁਸ਼ਕਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਅਲਾਰਮ ਨੂੰ ਟਾਹਣੀ ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਾਹਨੇ ਵਾਲੀ ਈਮੇਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਐਮਿਗਡਾਲਾ ਰਫ਼ਤਾਰ ਲਈ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸੌ ਝੂਠੇ ਅਲਾਰਮ ਵਜਾ ਦੇਵੇਗਾ ਪਰ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਰਿੱਛ ਨਹੀਂ ਖੁੰਝਣ ਦੇਵੇਗਾ। ਸੋ ਕੋਈ ਆਖ਼ਰੀ ਤਾਰੀਖ਼, ਕੋਈ ਤਣਾਅ ਭਰੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਕੋਈ ਨਾ ਭਰਿਆ ਬਿੱਲ, ਕੋਈ ਡਰਾਉਣੀ ਸੁਰਖ਼ੀ, ਸਭ ਓਸੇ ਸਰਕਟ ਨੂੰ ਛੇੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਖ਼ਤਰੇ ਲਈ ਬਣਿਆ ਸੀ।

ਤੇ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਕਿਸੇ ਦੌੜ ਨਾਲ ਮੁੱਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਲੜਨ ਜਾਂ ਭੱਜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਜ਼ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਅਗਲੇ ਮੈਸੇਜ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਊਰਜਾ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਾ ਬਣਿਆ। ਲਹਿਰ ਉੱਠੀ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਦੇ ਹੇਠਾਂ ਨਾ ਆਈ। ਇਹੀ ਬੇਮੇਲ, ਯਾਨੀ ਪੁਰਾਣਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਤੇ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਬਣਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਓਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਤਣਾਅ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।

ਉਸ ਪਲ ਲੱਛਣ ਸਰੀਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਹੁੰਗਾਰਾ ਹੀ ਸਰੀਰਕ ਹੈ। ਦੌੜਦਾ ਦਿਲ। ਕੱਸੀ ਹੋਈ ਛਾਤੀ। ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਾਹ। ਜਬਾੜਾ ਜਾਂ ਮੋਢੇ ਜੋ ਢਿੱਲੇ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੇ। ਢਿੱਡ ਜੋ ਬਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਰਿੜਕਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਿਆਲ ਜੋ ਗੇੜੇ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੌਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਖ਼ਰਾਬੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਬਚਾਅ ਸਿਸਟਮ ਚਾਲੂ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਉਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮੁੱਕਾ ਮਾਰ ਸਕੋ ਜਾਂ ਜਿਸ ਤੋਂ ਭੱਜ ਸਕੋ।

ਓਹੀ ਦਿਨ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂ

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੋ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਓਹੀ ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਓਹੀ ਅਸੰਭਵ ਸ਼ਡਿਊਲ, ਓਹੀ ਔਖਾ ਬੌਸ। ਇੱਕ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਮੋਢੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅੱਗੇ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਜਣਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਨਾਟਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤਣਾਅ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ। ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਥ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਥੋਂ ਮੰਗੀ ਜਾ ਰਹੀ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ Richard Lazarus ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਦਹਾਕੇ ਲਾਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਅੱਜ ਬਹੁਤੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦੀ ਤਣਾਅ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। American Psychological Association ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਜੋਂ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਾਤ ਉੱਤੇ ਦੋ ਤੇਜ਼, ਬਹੁਤਾ ਕਰਕੇ ਅਚੇਤ ਪਰਖਾਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ: ਕੀ ਇਹ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਪਰਵਾਹ ਹੈ? ਫਿਰ: ਕੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਮੰਗ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਅਲਾਰਮ ਵੱਜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਓਹੀ ਮੰਗ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਦਰਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਫ਼ਤਾ ਉਦੋਂ ਜੋਸ਼ ਭਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਸਾਥ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਓਹੀ ਹਫ਼ਤਾ ਉਦੋਂ ਕੁਚਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਢਾਲ, ਇਕੱਲੇ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ। ਢੇਰ ਦਾ ਆਕਾਰ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ। ਬਦਲਿਆ ਇਹ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸਹਾਰਾ ਏਨਾ ਮਾਅਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਔਖੀ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਖ ਓਸੇ ਔਖੀ ਗੱਲ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਲੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਇਸ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਕਹਿਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤਣਾਅ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਦਾ ਵਹਿਮ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚ ਬਦਲ ਕੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕੁਝ ਮੰਗਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੰਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨਵਾਂ ਨਜ਼ਰੀਆ ਉਸ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਦੋ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਘਟਨਾ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਨਜ਼ਰ ਲੁਕਾ ਦਿੰਦੀ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਧਨ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਆਰਾਮ, ਹੁਨਰ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ। ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਰਖ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਕਸਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗ਼ਲਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿੰਨੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ।

ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਤਣਾਅ ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਾਲਾ

ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਅਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਖੋਜ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਸੇ ਤੇ ਮੁੜਦੀ ਹੈ। National Institute of Mental Health ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ।

ਤਿੱਖਾ ਤਣਾਅ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਤੇ ਢਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਟੱਕਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਬ੍ਰੇਕ ਮਾਰਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਵੜਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਔਖੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਸਰੀਰ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਪਲ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਣਾਅ ਬੇਜ਼ਰਰ ਹੈ, ਤੇ ਅਕਸਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਲਾਹੇਵੰਦ ਵੀ। ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਤਿੱਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਊਰਜਾ ਦਾ ਝਟਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵੀ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਟੇਜ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਤੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਘਬਰਾਹਟ ਇਹੀ ਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਤਣਾਅ ਵੱਖਰੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਤਣਾਅ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਕਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਜਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੱਚੇ ਸਵਿੱਚ-ਆਫ਼ ਦੇ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੈਸਾ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੰਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਨੌਕਰੀ ਜੋ ਪੀਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰਾਹਤ ਦੇ। ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤਾ ਜੋ ਦੁਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਬੀਮਾਰੀ ਜੋ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇੱਥੇ ਅਲਾਰਮ ਵੱਜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੌਰਟੀਸੋਲ ਉੱਚਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸਿਸਟਮ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀਆਂ ਲਈ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਚਾਲੂ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨੁਕਸਾਨ ਓਥੋਂ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਹੁੰਗਾਰੇ ਤੋਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਢਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਡਾਕਟਰੀ ਸਾਹਿਤ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਇੱਕਮੱਤ ਹੈ: ਤਣਾਅ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚਾਲੂ ਰਹਿਣਾ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਮੀਖਿਅਕ ਵਧੇ ਹੋਏ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਤੇ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਬੋਝ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ ਰੋਗ-ਰੋਕੂ ਸ਼ਕਤੀ, ਨੀਂਦ ਤੇ ਪਾਚਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ, ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਜੋੜ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। Harvard ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਸਿੱਧਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਬਚਾਅ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਲੂ ਰਹਿਣਾ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਖ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਬੱਸ ਉਸ ਤੋਂ ਓਸ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਦੇਰ ਚੱਲਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੰਨੇ ਲਈ ਉਹ ਬਣੀ ਸੀ।

ਥੋੜ੍ਹਾ ਦਬਾਅ ਤੁਹਾਡੇ ਭਲੇ ਲਈ ਹੈ

ਇੱਕ ਦੂਜਾ ਪਾਸਾ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਉਦੋਂ ਖੁੰਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਣਾਅ ਦੁਸ਼ਮਣ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਵੇ। ਜਿਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੰਗ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਓਨੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨੀ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਖੋਜਕਾਰ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦਬਾਅ ਤੇ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਕਮਾਨ ਵਾਂਗ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਬਾਅ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਵਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਅੱਕੇ ਹੋਏ, ਸੁਸਤ, ਬਿਨਾਂ ਹੌਸਲੇ ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਜਣ ਨਿਊਟਰਲ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਦਬਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਤੇ ਊਰਜਾ ਵੀ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਹੀ ਥਾਂ ਤੱਕ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤੇ ਆਪਣਾ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਉਸ ਸਿਖਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਧੱਕੋ ਤਾਂ ਗੱਡੀ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ: ਤੁਸੀਂ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰ ਹੇਠ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਸੋਚ ਸੁੰਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਕਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਕਸਦ ਕਦੇ ਵੀ ਜ਼ੀਰੋ ਤਣਾਅ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਦਬਾਅ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਖ਼ਰੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਪੂਰੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਔਖੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਏਨੀ ਪਰਵਾਹ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਉਸ ਕਮਾਨ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹੋ, ਤੇ ਇਹ ਪਛਾਣ ਸਕੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਦੋਂ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਉਸ ਪਾਸੇ ਖਿਸਕ ਗਏ ਹੋ ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਮਿਹਨਤ ਗੱਲ ਵਿਗਾੜਦੀ ਹੈ, ਸੁਧਾਰਦੀ ਨਹੀਂ। ਓਸੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਆਰਾਮ ਐਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਿਆਣੀ ਚਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਬਦਲਦਾ ਹੈ

ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਸਮਝ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਈ ਔਖਾ ਹਫ਼ਤਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਇਹ ਕੁਝ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਬਣਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧੜਕਦਾ ਦਿਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਾਂ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਹੋ। ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਊਰਜਾ ਫੜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਅਹਿਸਾਸ ਨੂੰ ਡਰ ਦੀ ਥਾਂ ਤਿਆਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇਹ ਛੋਟਾ ਬਦਲਾਅ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਹੀ ਜੋਸ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕਿੱਥੇ ਲਾਉਣਾ ਹੈ। ਜੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਤਣਾਅ ਦੀ ਅਸਲ ਮੁਸ਼ਕਲ ਉਹ ਲਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਢਲਦੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹੁਨਰ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਂਝ ਵੀ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਹੈ। ਹੁਨਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੋ। ਹੌਲੇ ਸਾਹ ਛੱਡਣ, ਸੈਰ, ਸੱਚੀ ਨੀਂਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਕਤ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਟਿਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਉਸ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਹੀ ਸਾਰਾ ਤਰਕ ਹੈ ਜੋ ਅਲਾਰਮ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਜੋ ਹੁੰਗਾਰੇ ਨੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ।

ਤੇ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਣਾਅ ਭਰੀ ਦੁਪਹਿਰ ਜੋ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਸਿਸਟਮ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਦਬਾਅ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਂਦ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਬਰ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਿਹਤ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਤਣਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਨੁਸਖ਼ੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਗਦਾ ਹੋਵੇ

ਆਪਣੀ ਚੰਗੀ ਸੰਭਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਭਾਰ ਲਾਹ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੀ ਹੱਦਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ।

ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਣਾਅ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਨਾ ਰਹੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਤੁਸੀਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਤੇ ਓਹੀ ਮੌਸਮ ਬਣ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹੋ। ਕੁਝ ਸਾਫ਼ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ: ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਬੇਚੈਨ ਜਾਂ ਤਣੇ ਹੋਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਨੀਂਦ ਆਉਂਦੀ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਟਿਕਦੀ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰਾਹਤ ਲਈ ਸ਼ਰਾਬ, ਖਾਣੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਵੱਧ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋ। ਸਿਰ ਦਰਦ, ਢਿੱਡ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਜਾਂ ਦੌੜਦਾ ਦਿਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਭਾਰੀ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਿਆਂ ਤੇ ਖਿਝ ਪੈਂਦੇ ਹੋ ਤੇ ਬ੍ਰੇਕ ਲੱਭਦੀ ਨਹੀਂ।

ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਤਣਾਅ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਬੋਝ ਓਸ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਕੋਈ ਵੀ ਬੰਦਾ ਇਕੱਲਾ ਚੁੱਕ ਸਕੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਹੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਬੋਝ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ। ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਤੁਹਾਡਾ ਆਮ ਡਾਕਟਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਵੀ। ਜੇ ਕਦੇ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਸਭ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਓਹੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਮਝੋ ਜੋ ਇਹ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਜ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸੰਕਟ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਭਰੋਸੇ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ। ਮਦਦ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਗੱਲ ਗੰਭੀਰ ਹੈ।

ਤਣਾਅ ਤੁਹਾਡੀ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਆਉਂਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਸਰੀਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੀਮਤ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਕਸਦ ਕਦੇ ਇਸ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋੜ ਵੇਲੇ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਉੱਠਣ ਦਿਓ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਢਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਸਿੱਖ ਲਓ।

ਸਰੋਤ

• Harvard Health Publishing, Understanding the stress response
• National Institute of Mental Health, I'm So Stressed Out! (fact sheet)
• StatPearls / National Library of Medicine, Physiology, Stress Reaction
• American Psychological Association, Transactional model of stress and coping
• PubMed Central, The inverted-U relationship between stress and performance in elite shooting