ਝਟਪਟ ਸੁਝਾਅ
- ਪੁੱਛੋ: ਮੈਂ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
- ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਤੈਅ ਵੇਲੇ ਭੇਜ ਦਿਓ।
- ਸੁਨੇਹਾ ਦੁਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹੇ ਬਿਨਾਂ ਭੇਜ ਦਿਓ।
ਮੰਗਲਵਾਰ ਹੈ ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬਿੱਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਬੱਚੇ ਠੀਕ ਹਨ, ਜਿਸ ਈਮੇਲ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਡਰ ਰਹੇ ਸੀ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਿਤੇ, ਇੱਕ ਹੌਲੀ ਜਿਹਾ ਇੰਜਣ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇ ਟੈਸਟ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਸਾਫ਼ ਨਾ ਆਈ ਤਾਂ। ਜੇ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਗ਼ਲਤ ਗੱਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ। ਜੇ ਪੈਸੇ ਮੁੱਕ ਗਏ ਤਾਂ, ਜੇ ਉਹ ਫ਼ੋਨ ਆ ਗਿਆ ਤਾਂ, ਜੇ ਇਹ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ, ਜੇ ਉਹ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਬੱਸ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰੁਕ ਗਏ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਖ਼ਬਰੀ ਵਿੱਚ ਆ ਫੜੇਗੀ।
ਇਹ ਆਖ਼ਰੀ ਗੱਲ ਹੀ ਸਾਰੀ ਬੁਝਾਰਤ ਦੀ ਚਾਬੀ ਹੈ। ਅੰਦਰੋਂ ਦੇਖਿਆਂ ਫ਼ਿਕਰ ਕੋਈ ਖ਼ਰਾਬੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਉਹ ਤਿਆਰੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਣਾ ਏਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਆਓ ਇਸ ਨੂੰ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਦੇਖੀਏ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਫ਼ਿਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ
ਜੜ੍ਹ ਤੱਕ ਜਾ ਕੇ ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਫ਼ਿਕਰ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰਕ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਦੂਰ ਤੱਕ ਖ਼ਤਰੇ ਲੱਭਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕੀ ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਜਿਊਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਚਿੰਤਾ ਅੱਜ ਵੀ ਕੰਮ ਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿੰਦਰਾ ਚੈੱਕ ਕਰਨ, ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਦਾਗ਼ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਧੱਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੇਚੈਨੀ ਕਿਸੇ ਅਸਲੀ, ਹੱਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਲ ਸੇਧਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁਸ਼ਕਲ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਖ਼ਤਰਾ ਲੰਘ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵੱਜਦੀ ਰਹੇ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ ਹੀ ਨਾ। ਅੱਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਬੇੜ ਕੇ ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਸਕੀਏ। ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੂਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਾਡੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ: ਇੱਕ ਤਸ਼ਖ਼ੀਸ ਜੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਣੀ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਦਾ ਭਵਿੱਖ, ਅਰਥਚਾਰਾ, ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਬਾਰੇ ਕੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਅੰਦਰਲੀ ਪੁਰਾਣੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਇੱਕ ਧੁੰਦਲੇ ਜਿਹੇ "ਸ਼ਾਇਦ" ਨਾਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਆਹਟ ਨਾਲ।
ਸੋ ਇੰਜਣ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਿਬੇੜਨ ਲਈ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਮੁਕਾ ਸਕੇ। ਇਹੀ ਉਹ ਗੇੜਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਰਗਾ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹੈ ਨਹੀਂ
ਇਹੀ ਉਹ ਭੇਸ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ਿਕਰ ਨੂੰ ਚੱਲਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੰਮ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗ ਕੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਘਰ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ, ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਉਸ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੁਝ ਵਿਗੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੱਚੀਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਮੱਸਿਆ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਮਿਹਨਤੀ ਹੋ। ਸਿਆਣੇ ਹੋ। ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੱਡੇ ਹੋ ਜੋ ਭੋਲਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਸਲੀ ਹੱਲ ਲੱਭਣਾ ਤੇ ਫ਼ਿਕਰ ਬਾਹਰੋਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਦਿਸ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਾਂਦੇ ਕਿੱਧਰ ਹਨ। ਹੱਲ ਲੱਭਣਾ ਕਿਸੇ ਜਵਾਬ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕੀ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਇੱਕ ਕਦਮ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਸੋਚਣਾ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਉਤਰਨ ਲਈ ਥਾਂ ਹੈ। ਫ਼ਿਕਰ ਕੋਲ ਉਤਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵੱਖਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਉਸੇ ਡਰ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਵਾਲ ਨਿਬੇੜਨ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਵੇਂ "ਜੇ ਇੰਜ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ" ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਸਾਦੇ ਟੈਸਟ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਦਸ ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਬੱਸ ਹੋਰ ਉਲਝੇ ਹੋਏ? ਕੰਮ ਦੀ ਸੋਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੌਲਾ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਿਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸੇ ਥਾਂ ਅਟਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਗੱਲ ਇਸ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਇਸ ਆਦਤ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਹੀ ਇਸ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲਾਭਦਾਇਕ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਰੁਕਣਾ ਪਹਿਰਾ ਛੱਡਣ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਲਾਭ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚੀਂ ਅਮਲ ਕਰੋਗੇ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਦੇ ਘੰਟੇ ਕੁਝ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਉਸੇ ਡਰ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੰਘਦੇ ਹਨ।
ਫ਼ਿਕਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਚ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਧਾਰਨਾ ਇਹ ਰਹੀ ਕਿ ਫ਼ਿਕਰ ਸਾਨੂੰ ਬੁਰੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸੁੱਕੇ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਕੱਚੇ ਡਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਭਰ ਦੂਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸੱਚ ਹੈ। ਫ਼ਿਕਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਉੱਠਦੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਚੀਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਠਹਿਰ ਕੇ ਸੋਚਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਕਰ ਤੇ ਆਮ ਚਿੰਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੀਖਿਆ, ਜੋ *Clinical Psychology Review* ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਛਪੀ, ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ contrast avoidance ਮਾਡਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਲਗਭਗ ਉਲਟਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ: ਲਗਾਤਾਰ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਚੰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਦੇ ਹੋਰ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਬੇਚੈਨੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਝਟਕੇ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਫ਼ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਅਚਾਨਕ ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਖ਼ਬਰੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫੜ ਸਕਦਾ।
ਇਹ ਸੌਦਾ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤੇ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਵੇਲੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦੁਖੀ ਰਹੋ, ਤਾਂ ਕਦੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚਿਓਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਪੇਚ ਬੇਰਹਿਮ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਅੱਜ ਉਸ ਬਿਪਤਾ ਦੇ ਵਿਆਜ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਾਰ ਆਉਂਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਬੁਰੀ ਗੱਲ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਾਪਰੇ। ਫ਼ਿਕਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ।
ਤੇ ਫ਼ਿਕਰ ਉਸ ਸੱਟ ਨੂੰ ਘੱਟ ਹੀ ਹੌਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੌਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਉਹ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਰਿਹਰਸਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਸਲੀ ਵੇਲਾ ਸੌਖਾ ਲੰਘੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਟੀਕਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੰਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਔਖੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਓਨਾ ਹੀ ਦੁਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਔਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੁਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪਿਛਲਾ ਮਹੀਨਾ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਲੰਘਾਇਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ। ਹਾਂ, ਉਹ ਡਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੁੱਖ ਮਨਾ ਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਛੋਟ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਤੁਸੀਂ ਬੱਸ ਦੋ ਵਾਰ ਦੁੱਖ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋ।
ਅਸਲੀ ਚੰਗਿਆੜੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਿਉਂ ਹੈ
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖੋ, ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਬਹੁਤੇ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਬਿਪਤਾ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਨਾ ਜਾਣਨ ਬਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਨ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਵਾਲ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਜਵਾਬ ਛੱਡਣ ਦੀ ਥਾਂ ਘੰਟਿਆਂਬੱਧੀ ਚੱਬਦਾ ਰਹੇਗਾ।
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਕੋਲ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਂ ਹੈ: ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ। ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਲਈ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣਦਿਆਂ ਬੈਠਣਾ ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਨੂੰ ਹੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਂਗ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲਗਭਗ ਸਰੀਰਕ ਬੇਆਰਾਮੀ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਉਸ ਬਾਰੇ *ਕੁਝ* ਕਰਨ ਲਈ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੈਟਰਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਸਰੋਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਧਾਗਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਬੇਰਹਿਮ ਮੋੜ ਸੁਣੋ। ਫ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਘਟਾ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਸੂਰਤ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਬਦਲਵੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਹਰ ਟਾਹਣੀ ਸੋਚ ਲੈਂਦੇ ਹੋ। ਪਰ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਜੋ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਸੋਚ ਕੇ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਹੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਾਲੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੋ ਫ਼ਿਕਰ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਉਹ ਬੱਸ ਹੋਰ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰ ਫ਼ਿਕਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਇਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਓਨੇ ਹੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਉੱਠੋਗੇ ਜਿੰਨੇ ਸੀ, ਬੱਸ ਹੋਰ ਥੱਕੇ ਹੋਏ।
ਲਗਾਤਾਰ ਫ਼ਿਕਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਈ ਚੁੱਪ ਤੇ ਔਖੀ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ: ਕਿਸੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਗਾਰੰਟੀ ਮੰਗ ਰਹੇ ਹੋ ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਕੰਮ ਗਾਰੰਟੀ ਲੱਭਣ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੰਮ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੀਣ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਅਜੀਬ ਟੀਚਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨ ਦੀ ਹਰ ਸੁਭਾਵਿਕ ਆਦਤ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ। ਮਨ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਹਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਸ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਰ ਸੋਚ ਲਵੇ ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਜਿੰਦਰਾ ਲਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਲਾ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਲਾ ਸਕਦਾ, ਇਸੇ ਲਈ ਉਹੀ ਫ਼ਿਕਰ ਕੱਲ੍ਹ ਫਿਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਅੱਜ ਰਾਤ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਬੇੜ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਯਕੀਨ ਕਦੇ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਸੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੋਣ ਇਹੀ ਸੀ ਕਿ ਅਣਜਾਣ ਬਾਰੇ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰੋ ਜਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਲ੍ਹਾ ਕਰ ਲਓ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਸੱਚੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਸੱਚੀਂ ਕੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਕੇ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਫ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਕਹਿਣਾ ਇੰਜ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਅਟਕਿਆ ਗੀਤ ਸੁਣਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹੋ ਤੇ ਉਸ ਗੇੜੇ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਭੁੱਖ ਲਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਸੱਚੀਂ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ:
- ਫ਼ਿਕਰ ਨੂੰ ਦੋ ਢੇਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੋ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਫ਼ਿਕਰ ਆਵੇ, ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ: ਕੀ ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਇਹ ਉਹ ਡਰ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ? ਜੇ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਲਓ ਤੇ ਬਾਕੀ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਜੇ ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਮਾਨਦਾਰ ਕਦਮ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੇਖੋ ਤੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਲਾਓ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਗ਼ੈਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵਰਗਾ ਲੱਗੇ।
- ਫ਼ਿਕਰ ਨੂੰ ਵੇਲਾ ਦਿਓ। ਇਹ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਅਜੀਬ ਹੈ ਤੇ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਦਿਨ ਪੰਦਰਾਂ ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਤੈਅ ਕਰੋ, ਉਹੀ ਸਮਾਂ ਤੇ ਉਹੀ ਥਾਂ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫ਼ਿਕਰ ਦਾ ਵੇਲਾ ਕਹੋ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਫ਼ਿਕਰ ਆਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਖ ਲਓ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਹੋ ਕਿ ਉਦੋਂ ਦੇਖਾਂਗੇ। ਬਹੁਤੇ ਫ਼ਿਕਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਕਾਹਲ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਿਕਰ ਸੁਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਬੱਸ ਲਗਾਤਾਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਬੋਧਾਤਮਕ ਵਿਹਾਰਕ ਥੈਰੇਪੀ ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਸੰਦ ਹੈ।
- ਖ਼ਿਆਲ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਗੇੜੇ ਕੱਢਦਾ ਰਹੇ, ਅਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰ੍ਹਾਂ ਧੱਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਹੋਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਲਟਾ ਕਰਨਾ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਥੱਲੇ ਤੱਕ ਜਾਓ। ਜੇ ਸੱਚੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੀ? ਤੇ ਫਿਰ ਕੀ? ਪੂਰਾ ਸੋਚ ਲੈਣ ਉੱਤੇ ਕਈ ਬਿਪਤਾਵਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਦਿਖ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਚ ਜਾਓਗੇ। ਅਕਸਰ ਇਹੀ ਉਹ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ਿਕਰ ਤੁਹਾਥੋਂ ਲੁਕਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
- ਸਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਓ। ਫ਼ਿਕਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਕਲਪੇ ਹੋਏ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ਼ ਹੁਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੌਲਾ ਸਾਹ ਛੱਡਣਾ, ਗੁੱਟਾਂ ਉੱਤੇ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ, ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੀਆਂ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲੈਣਾ, ਜਾਂ ਅਜਿਹੀ ਸੈਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚੀਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਦੇਖੋ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਗੇੜੇ ਨੂੰ ਏਨੀ ਦੇਰ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੰਜਣ ਹੌਲੀ ਪੈ ਜਾਵੇ।
- ਕਿਸੇ ਛੋਟੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੇਣ ਦੀ ਮਸ਼ਕ ਕਰੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਲਣ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਲਾਜ ਉਲਟਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ: ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਅਧੂਰਾ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਸੁਨੇਹਾ ਚਾਰ ਵਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹੇ ਬਿਨਾਂ ਭੇਜ ਦਿਓ। ਮੌਸਮ ਫਿਰ ਤੋਂ ਨਾ ਦੇਖੋ। ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ, ਘੱਟ ਜੋਖ਼ਮ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਨ ਦਿਓ। ਤੁਸੀਂ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਾਕਤ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਰਾਮ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਧ ਚੁੱਕ ਕੇ।
ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਫ਼ਿਕਰ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਇਮਾਨਦਾਰ ਤੇ ਵੱਧ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ: ਆਵਾਜ਼ ਏਨੀ ਹੌਲੀ ਕਰ ਦੇਣਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀ ਸਕੋ, ਜਦਕਿ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਬੈਠੀ ਰਹੇ, ਅਣਸੁਲਝੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹੇਗੀ।
ਜਦੋਂ ਫ਼ਿਕਰ ਆਮ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ
ਆਮ ਫ਼ਿਕਰ ਹਾਲਾਤ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਔਖੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਾਹਰ ਕੋਲ ਲਿਜਾਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਬੰਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਇੱਕ ਪੈਟਰਨ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਫ਼ਿਕਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਬਹੁਤੇ ਦਿਨ ਚੱਲਦਾ ਰਹੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਂਦ, ਧਿਆਨ, ਭੁੱਖ, ਜਾਂ ਆਪਣਿਆਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਸਬਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਸੂਲਣ ਲੱਗ ਪਵੇ। ਜਦੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਫ਼ਿਕਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅੜਿੱਕਾ ਬਣਨ ਲੱਗੇ, ਇਹੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ।
ਜੇ ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਕਮੀ ਜਾਂ ਇਕੱਲਿਆਂ ਝੱਲਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਾ ਸਮਝੋ। ਆਮ ਚਿੰਤਾ ਵਿਕਾਰ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੈ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗੱਲਬਾਤ ਵਾਲੀ ਥੈਰੇਪੀ ਨਾਲ ਵੀ ਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ਉੱਤੇ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਵੀ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਡਾਕਟਰ ਪਹਿਲਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ। ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਵੀ। ਮਦਦ ਮੰਗਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਫ਼ਿਕਰ ਜਿੱਤ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਭਾਰ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਸਿੱਖਿਅਤ ਹੈ।
ਫ਼ਿਕਰ ਸ਼ਾਇਦ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਬੰਦੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇਗਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਹੈ। ਟੀਚਾ ਕਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੁੱਪ ਕਰਾਉਣਾ ਸੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਟੀਚਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰਾ ਘਰ ਨਾ ਚਲਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਸੱਚੀਂ ਇਸ ਆਮ ਜਿਹੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ, ਦੁਬਾਰਾ ਅੱਗੇ ਆ ਸਕੇ।
ਸਰੋਤ
- National Institute of Mental Health, Generalized Anxiety Disorder: What You Need to Know
- Cleveland Clinic, Generalized Anxiety Disorder (GAD): Symptoms & Treatment
- Clinical Psychology Review (PMC), Worry and Generalized Anxiety Disorder: A Review and Theoretical Synthesis of Evidence on Nature, Etiology, Mechanisms, and Treatment
- Psychology Tools, Intolerance of Uncertainty